Trong cộng đồng 19 dân tộc đang sinh sống tại tỉnh Điện Biên, người Thái vẫn đang lưu giữ những nét văn hóa đặc trưng như: tiếng nói, chữ viết, trang phục, phong tục tập quán, tín ngưỡng, nghệ thuật trình diễn dân gian… đặc biệt là những nhạc cụ dân tộc truyền thống, trong đó có nhạc cụ Pí pặp (Sáo đơn) được các chủ thể văn hoá, các nghệ nhân thực hành, truyền dạy cho thế hệ trẻ.

Trong cộng đồng 19 dân tộc đang sinh sống tại tỉnh Điện Biên, người Thái Dân tộc Thái có khá nhiều nhạc cụ như: Tính tẩu, nhị, trống, chiêng…nhưng Pid là nhạc cụ dùng rất phổ biến trong đời sống. Pí có nhiều loại và mỗi loại có âm thanh khác nhau và sử dụng với mục đích khác nhau, như: Pí pặp đơn của người Thái đen, Pí pặp đôi của người Thái trắng dành cho các chàng trai dùng để gửi gắm lời tỏ tình, yêu thương đến các cô gái mà mình yêu thích, thường thổi vào đêm Hội, hát giao duyên, đối đáp; Pí lắm văn được dùng để giải trí, thể hiện tâm trạng khi buồn; Pí pếu dùng để đi săn, thổi gọi thú đến; Pí láo nọi, Pí láo luông, Pí một lao dùng trong nghi lễ.

Pí pặp đơn thường có kích thước dài từ 30 đến 40 cm, đường kính khoảng 1cm đến 1,5cm. Pí được đục 5 lỗ tương đương với 5 nốt nhạc: đồ, mi, pha, son, si và khoảng cách giữa các âm được tính theo chu vi hình tròn ở đầu ống nứa. Phần đầu ống thổi có lỗ hình chữ nhật để cài lưỡi gà. Lưỡi gà của Pí được chế tạo thủ công từ đồng hoặc bạc nguyên chất, rèn cẩn thận, tán mỏng, để khi thổi âm thanh phát ra trong hơn. Phía trên của lưỡi gà, người làm Pí thường buộc thêm một đoạn cật tre để bảo vệ lưỡi gà, lấy vôi quét vào để lưỡi gà không bị gỉ. Khi thổi người ta đặt tay ở thân Pí, miệng ngậm kín đầu ống có gắn lưỡi gà rồi thổi với các kỹ thuật rung, luyến, láy, nhấn hơi, nén hơi. Khó nhất trong thổi Pí là người thổi phải lấy hơi tốt để thổi liên tục, không ngắt quãng.

Muốn làm được một cây Pí tốt, thổi hay thì công đoạn chọn cây nứa phải rất công phu và tỉ mỉ. Nứa phải được chặt vào ngày cuối tháng khi mùa thu chuyển sang mùa đông thì mới không bị mọt. Cây nứa được chọn là những cây bánh tẻ có nắng chiếu vào nhiều, thân nứa tròn đều, rồi mang về phơi trong râm cho khô để âm vang của pí được đều và hay.

Khi nhịp điệu của tiếng Pí cất lên, người nghe như cảm nhận được tâm tư tình cảm của người thổi qua điệu Pí, tiếng Pí thể hiện tình yêu khát vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, làm cho tâm hồn của người nghe vui vẻ lạc quan thêm niềm tin yêu vào cuộc sống.

Ngày nay với sự phát triển và hội nhập mạnh mẽ cả về kinh tế, văn hóa khiến cho sự giao thoa và mai một văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số ngày càng sâu sắc. Một số nhạc cụ dân gian truyền thống của các dân tộc thiểu số đang bị mai một. Tuy nhiên, người Thái tại tỉnh Điện Biên là một trong những dân tộc vẫn luôn ý thức được việc gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là nhạc cụ dân tộc. Để phát huy tốt giá trị âm nhạc dân gian truyền thống đòi hỏi phải có sự quan tâm của các cấp, các ngành và ý thức trách nhiệm cao của cộng đồng, đặc biệt là các nghệ nhân, các chủ thể văn hoá trong quá trình thực hành, truyền dạy di sản.


Đánh giá:

lượt đánh giá: , trung bình:



 Liên kết website
Thống kê: 7.121.892
Online: 67