Văn hóa  
Điểm báo  
Sách & tác phẩm  
Phim ĐẠO MỘ BÚT KÝ
Bản đồ  
Lễ hội truyền thống  

Giá trị của tết Nào pê chầu của người Mông trong đời sống cộng đồng


Tết Nào pê chầu có từ xa xưa, đã trở thành phong tục được truyền từ đời này qua đời khác và giáo dục con em đồng bào Mông luôn có ý thức, trách nhiệm với lịch sử, với văn hóa của dân tộc. Người dân tổ chức đón Tết đã phản ánh ước nguyện về một cuộc sống yên bình, no đủ thông qua lời cầu nguyện tại các nghi thức cúng lễ. Tết Nào pê chầu được diễn ra tại mọi gia đình trong bản đã khẳng định được vai trò mỗi người dân là chủ thể văn hóa, là người trực tiếp lưu giữ bảo tồn di sản văn hóa.

Tết Nào pê chầu còn phản ánh tình đoàn kết dân tộc và thể hiện lòng hiếu khách của người dân Nậm Pọng. Bất cứ ai dù là khách phương xa hay bà con dân tộc xóm giềng cũng được chủ nhà mời nâng chén rượu nồng cùng cạn kèm theo những lời chúc tốt đẹp cho năm mới, khi khách ra về họ tỏ lòng cảm mến, thân thiện bằng cách biếu những cặp bánh dày thơm ngon để cùng chia sẻ hương vị ngày tết của người Mông

Tết Nào pê chầu được coi như một dấu mốc để kết thúc một năm cũ, mở ra một năm mới và mong muốn đón nhận nhiều cái mới tốt đẹp hơn của người Mông. Đó  là nét đẹp văn hóa bởi con người ai cũng hướng về tương lai, đặt niềm tin vào phía trước để sống và phấn đấu. Họ có cái nhìn lạc quan như vậy một mặt sẽ hăng hái lao động sản xuất, mặt khác đời sống tinh thần của người dân nơi đây cũng được nhân lên, nói cách khác mỗi người sẽ tiếp tục có những hoạt động và sáng tạo nhằm hướng tới các giá trị Chân - Thiện - Mỹ. Họ sẽ thả hồn trong những điệu hát về ngày tết, về năm mới; họ nhảy múa tưng bừng để quên đi những vất vả, mệt nhọc và đón nhận những niềm vui, những tiếng cười cùng những tiếng vỗ tay hưởng ứng, cổ vũ cho nhau của bà con dân bản.

Tết Nào pê chầu được tổ chức đã mở ra một bức tranh toàn cảnh về sắc màu văn hóa của người Mông tại bản Nậm Pọng. Đến đây mọi người có thể tìm hiểu và khám phá những loại hình di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có nhiều phong tục tập quán trong đời sống xã hội, cụ thể như các nghi lễ trong ngày tết, thưởng thức ẩm thực với những món ăn mang cách chế biến của người Mông hay hương vị thơm ngon của những chiếc bánh dày được làm bằng các thao tác thủ công khá cầu kỳ; chiêm ngưỡng vẻ đẹp của các bộ trang phục truyền thống; được lắng nghe những giai điệu dân ca Mông mượt mà hay những âm thanh trầm bổng của tiếng khèn, tiếng sáo; được dõi theo những động tác múa khèn điêu luyện của các chàng trai Mông...và mở rộng tầm mắt để thấy được không khí ngày Tết rộn ràng, đầm ấm của bản cũng như một sân bãi rộng lớn hội tụ bao con người, bao thế hệ đang hòa mình với các trò chơi dân gian, nghệ thuật trình diễn dân gian tạo nên bức tranh đa sắc màu về văn hóa vùng cao.

Những giá trị của Tết Nào pê chầu nêu trên đã cho thấy đây là di sản giữ vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng hiện nay, đó là:

Tết Nào pê chầu là sợi dây cố kết cộng đồng, ngay từ khâu giã bánh dày chuẩn bị cho ngày Tết, ngoài anh em trai khỏe mạnh trong gia đình còn có thể là bạn bè cùng trang lứa hay anh em trong dòng họ tập trung giã cho từng gia đình. Trong những ngày tết anh em họ hàng qua từng nhà thăm hỏi, chuyện trò và gửi tới nhau những lời chúc đầy ý nghĩa. Ngoài ra, ta còn thấy bà con xóm giềng (tức các bản lân cận) là người của dân tộc khác như người Thái cũng sang bản đón tết cùng. Tổ chức các trò chơi, biểu diễn nhạc cụ hay hát dân ca đã huy động mọi người trong bản tham gia, thậm chí các chàng trai cô gái từ bản bên cũng về đây chung vui hòa đồng với người dân Nậm Pọng. Qua đó, mối quan hệ họ hàng làng xóm được mở rộng, ràng buộc lẫn nhau và tinh thần đoàn kết được giữ vững.

Tết được coi là ngày để sum họp các thành viên trong gia đình, bất kể người Mông nào, dù đi xa hay ở gần cũng tìm về với gia đình trong những ngày này. Tết cũng là ngày đoàn tụ với cả những người đã mất. Từ ngày 30, sáng mùng Một Tết, các gia đình đã thắp hương mời hương linh tổ tiên ông bà và những người thân đã qua đời về ăn cơm, vui Tết với con cháu (cúng gia tiên). Mặc dù việc thờ cúng tổ tiên không được rõ nét như người Kinh, người Mông không lập bàn thờ riêng mà họ lập bàn thờ xử ca, đến khi cúng tổ tiên họ mới lập bàn để cúng nhưng trong mâm cúng có đầy đủ tất cả những gì khi người sống vẫn ăn trong ngày Tết và được chủ nhà cúng mời từng món một. Như vậy sự đoàn viên của những người đang sống và tấm lòng hiếu đạo của họ với những người đã mất đã làm cho con người càng trở nên gắn bó với gia đình của mình. Để sau Tết, cuộc sống lại bắt đầu một chu trình mới của một năm. Mọi người trở về với công việc thường nhật của mình, mang theo những tình cảm gia đình đầm ấm có được trong những ngày Tết để hướng đến những niềm vui trong cuộc sống và những thành công mới trong tương lai.

Tết còn có vai trò kích thích khả năng sáng tạo nghệ thuật của người dân Nậm Pọng, đó là nghệ thuật trang trí bàn thờ xử ca, trang trí nhà cửa; nghệ thuật chế tác và sử dụng các loại nhạc cụ của người Mông như khèn, sáo, kèn lá, đàn môi, những ngày thường hẳn ít có ai sử dụng những loại nhạc cụ này mà vào các ngày lễ, tết, ngày hội mới tụ hội những chàng trai cô gái và dân bản cùng tham gia, cùng thưởng thức cái hay, nét độc đáo của những nhạc cụ này. Bên cạnh đó còn kể đến vai trò của người dân – chủ thể văn hóa trong việc giữ gìn, phát huy nghệ thuật trình diễn dân gian thông qua thể hiện những lời ca, điệu múa mang nét văn hóa tiêu biểu của người Mông. Như vậy Tết của người Mông còn góp phần bảo tồn nghệ thuật trình diễn dân gian, lớp người đi trước sẽ trao truyền kinh nghiệm và khả năng trình diễn loại hình di sản này cho thế hệ  trẻ khi tất cả họ cùng hân hoan tham gia các hoạt động trong ngày Tết

Những nét đẹp trong nếp sống ngày Tết của người Mông có vai trò quan trọng trong việc giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ, giáo dục tinh thần hướng về tổ tiên, cội nguồn dân tộc. Thế hệ trẻ được kế thừa và tiếp thu tri thức về cách tổ chức tết Nào pê chầu cũng như trực tiếp cảm nhận không khí ngày tết, chứng kiến tình cảm của con người trao cho nhau những ngày này để tăng thêm niềm tự hào về văn hóa truyền thống của người Mông.

Người Mông tin rằng những ngày Tết vui vẻ đầu năm báo hiệu một năm mới tốt đẹp sẽ tới. Năm cũ đi qua mang theo những điều không may mắn và năm mới bắt đầu mang đến cho mọi người niềm tin lạc quan vào cuộc sống. Với ý nghĩa này, Tết còn là ngày hứa hẹn những niềm vui và những điều may mắn, thuận lợi để hy vọng đón nhận, đánh giá kết quả ấy khi lại được đón những ngày tết của năm sau.

Có thể nói, Tết “Nào pê chầu” được tổ chức là một sinh hoạt văn hoá cộng đồng đã lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Thông qua ngày Tết cho thấy nhiều phong tục tốt đẹp và đậm tính nhân văn mà chúng ta cần giữ gìn và phát huy để Tết chính của người Mông mãi là nét văn hoá đặc sắc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Lan Anh

Di sản Văn hóa

 

[ ]

 

Tin khác

Tết Nào pê chầu của người Mông Đen tại bản Nậm Pọng, xã Mường Đăng, huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên
LỄ CÚNG BẢN (TÊ HRÔI CUNG) DÂN TỘC KHƠ MÚ TỈNH ĐIỆN BIÊN
Huyện Mường Ảng tổ chức lễ Công bố và trao chứng nhận DSVH phi vật thể Quốc gia Tết Nào pê chầu
NGHI LỄ CÚNG MỪNG CƠM MỚI (KIN KHẢU HÓ, KHẢU HÁNG) DÂN TỘC LÀO TỈNH ĐIỆN BIÊN
LỄ PANG PHÓONG CỦA DÒNG HỌ LÒ KHUN DÂN TỘC KHÁNG TỈNH ĐIỆN BIÊN.
Thành Bản Phủ và Lễ hội Đền Hoàng Công Chất năm 2015
Tết cơm mới của dân tộc Cống
Nét đẹp trong Lễ cúng bản (Gạ ma thú) của người Hà Nhì ở Sín Thầu
Lễ cầu mưa của người Khơ Mú bản Tọ Cuông, xã Ẳng Tở, huyện Mường Ảng.
Huyện Điện Biên tổ chức Lễ hội thành Bản Phủ năm 2014.
1
TÀI LIỆU HỌP TỔNG KẾT LỄ HỘI HOA BAN, SỰ KIỆN HOA ANH ĐÀO 2018 VÀ THỐNG NHẤT CÁC NỘI DUNG DỰ THẢO LỄ HỘI HOA BAN VÀ SỰ KIỆN HOA ANH ĐÀO NĂM 2019
THÔNG BÁO MỜI TỔ CHỨC CÁC CHƯƠNG TRÌNH, TOUR DU LỊCH ĐẾN VỚI ĐIỆN BIÊN NĂM 2019
Giải thưởng Phát triển văn hóa đọc
Điện Biên miễn thu phí tham quan các điểm di tích lịch sử, công trình văn hóa ngày 02/9/2018
Đường dây nóng
Phòng nghiệp vụ văn hoá
Điện thoại: 0915.910.345
Quảng cáo
Số người trực tuyến:   12  
Số lượt truy cập:   5.196.162